« Strona główna Wersja 2.3 | Listopad 2026
Wersja 2.3 | Listopad 2026

Metodyka Obliczeń Energetycznych
Centrala Wentylacyjna

Urządzenie: Centrala wentylacyjna (AHU - Air Handling Unit)

Zastosowanie: Obliczenia zużycia energii elektrycznej i cieplnej, kosztów eksploatacji i emisji CO₂

Podstawa obliczeń: Dane klimatyczne godzinowe (8760 h/rok) + obliczenia psychrometryczne

1. Wprowadzenie

Niniejsza metodyka opisuje algorytm obliczeń energetycznych dla central wentylacyjnych stosowanych w systemach HVAC. Centrala wentylacyjna jest najbardziej złożonym urządzeniem w systemie, obejmującym wiele komponentów i procesów obróbki powietrza.

1.1 Komponenty centrali

2. Tryby Pracy i Sezony

2.1 Podział sezonowy

Sezon Domyślne miesiące Charakterystyka
Lato V - IX (maj-wrzesień) Głównie chłodzenie, możliwe odwilżanie
Zima X - IV (październik-kwiecień) Głównie grzanie, możliwe nawilżanie

2.2 Podział dobowy

Tryb Domyślne godziny Charakterystyka
Dzień 6:00 - 22:00 Pełne parametry pracy
Noc 22:00 - 6:00 Zredukowane parametry (wydatek, temperatura)

3. Typy Regulacji

Centrala obsługuje 6 typów regulacji (1, 5, 6, 7 oraz sezonowe 8 i 9). Typ 9 „Proporcjonalny Harmonogramowy Sezonowy" łączy harmonogram godzinowy (ON/OFF, dni pracy) z sezonowymi parametrami lato/zima — przepływy i nastawy zimowe/letnie jak w typie 8, ale urządzenie pracuje wyłącznie w godzinach harmonogramu.

Typ Nazwa Opis
1 Wyłączony Urządzenie nieaktywne przez cały rok
5 Proporcjonalny (24h × dni × mies.) Praca ciągła z parametrami „dzień"
6 Proporcjonalny Harmonogramowy / Wyłączony Praca w harmonogramie, wyłączony poza nim
7 Proporcjonalny Harmonogramowy / Ograniczony W aktywnych miesiącach praca 24h: parametry „dzień" w godzinach harmonogramu w dni pracy, „noc" poza godzinami i w dni wolne; poza aktywnymi miesiącami centrala wyłączona
8 Proporcjonalny Sezonowy (24/7 × lato/zima × dzień/noc) Praca 24/7 przez cały rok, niezależnie od dni pracy i miesięcy aktywnych; 4 zestawy parametrów: lato-dzień, lato-noc, zima-dzień, zima-noc (sezon wg list miesięcy lato/zima, dzień wg godzin harmonogramu). Puste listy sezonów ⇒ lato = V–IX, zima = pozostałe miesiące
9 Proporcjonalny Harmonogramowy Sezonowy (godz. × lato/zima) Praca wyłącznie w godzinach harmonogramu w dni pracy (poza nimi wyłączona — jak typ 6), z sezonowymi parametrami lato-dzień / zima-dzień wg list miesięcy; miesiąc spoza obu list ⇒ centrala wyłączona. Parametry „noc" nie są w tym typie używane
Puste okno harmonogramu (od 2026-10-14): w typach 6, 7 i 9 godzina włączenia równa godzinie wyłączenia oznacza okno bez żadnej godziny. Silnik odrzuca takie wejście komunikatem błędu (wcześniej typ 6/9 liczył po cichu 0 kWh, a typ 7 cały rok w trybie nocnym). W typach 5 i 8 pole godzin nie steruje pracą (typ 5) albo steruje tylko podziałem dzień/noc przy pracy 24/7 (typ 8), więc równe godziny nie blokują obliczeń.
Typ 8 (Sezonowy) - najbardziej zaawansowany tryb regulacji, pozwalający na definiowanie osobnych parametrów dla każdej kombinacji sezonu i pory dnia. Typ 9 to jego harmonogramowy odpowiednik: te same parametry sezonowe, ale praca tylko w oknie harmonogramu (poza oknem i w dni wolne centrala jest wyłączona).
Zapis godzin harmonogramu (doprecyzowane 2026-08-04): godzina włączenia przyjmuje wartości 0–23, gdzie 0 oznacza północ; godzina wyłączenia przyjmuje wartości 1–24, gdzie północ to 24. Harmonogram, w którym godzina wyłączenia jest wcześniejsza niż włączenia (np. 22 → 6), jest interpretowany jako praca przez noc.

Wartość 0 w polach harmonogramu (godzina włączenia 0:00, a także zerowa liczba dni pracy w tygodniu = brak pracy) jest nastawą zadaną i nie jest zastępowana wartością domyślną. Wcześniej respektowały ją obliczenia projektu, ale nie widok szczegółowego rozbicia i eksporty do Excela.
Sezonowe nastawy powietrza nawiewanego a wartość 0 (od 2026-08-04): sezonowe nastawy temperatury i wilgotności (lato/zima × dzień/noc, używane przez regulacje 8 i 9) przyjmują wartość 0 jako nastawę zadaną — tak samo jak ich odpowiedniki poza trybem sezonowym (§4.1). Wcześniej 0 było w tych ośmiu polach zastępowane wartością domyślną (22/24/20/16 °C oraz 50%), przez co ten sam parametr zachowywał się różnie zależnie od typu regulacji.

Sezonowe wydatki powietrza traktują 0 jako pole niewypełnione: brak pracy w danym okresie definiuje się przez miesiące aktywne i typ regulacji, a nie przez wyzerowanie strumienia powietrza.

4. Parametry Wejściowe

4.1 Parametry powietrza nawiewanego

Parametr Jednostka Tryb dzień Tryb noc
Wydatek powietrza m³/h NAWIEW_Wydatek_dzien NAWIEW_Wydatek_noc
Temperatura zadana °C NAWIEW_Temperatura_dzien NAWIEW_Temperatura_noc
Wilgotność zadana % NAWIEW_Wilgotnosc_dzien NAWIEW_Wilgotnosc_noc

4.2 Parametry wentylatorów

Parametr Jednostka Opis
Tryb obliczeń - „zadeklarowana", „obliczana" lub „wskaznikowa" (P = V × wskaźnik/1000; wskaźnik [W/(m³/h)], domyślnie 0,55 osobno dla nawiewu i wywiewu)
Moc zadeklarowana (dzień / noc) kW Dla trybu zadeklarowanego — osobno dla nawiewu i wywiewu. Moc „dzień" obowiązuje w godzinach trybu standardowego (typ 5: zawsze; 6/7/9: okno harmonogramu w dni pracy; 8: lato-dzień i zima-dzień), moc „noc" w godzinach trybu ograniczonego (typ 7: poza oknem i w dni wolne; typ 8: lato-noc i zima-noc). Puste obie moce aktywnego wentylatora ⇒ błąd (od 2026-10-14; wcześniej wentylator liczył się jako 0 kW bez ostrzeżenia)
Ciśnienie całkowite Pa Dla trybu obliczanego
Sprawność całkowita % Typowo 63%. Wartość spoza przedziału (0; 100] (w tym 0) jest zastępowana wartością domyślną 63% — formularz wymaga podania sprawności, zamiennik dotyczy wywołań spoza formularza
Moc zadeklarowana w regulacjach sezonowych 8 i 9 (doprecyzowane 2026-10-14): moce „dzień" i „noc" są honorowane tak samo jak w typie 7 — tryby lato-dzień/zima-dzień liczą z mocą dzienną, lato-noc/zima-noc z mocą nocną (typ 9 nie ma trybów nocnych). Do 2026-10-14 silnik ignorował w tych typach moc nocną i skalował większą z mocy liniowo po wydatku (P(h) = Pmax × V(h)/Vmax). Skalowanie po wydatku pozostaje wyłącznie dla urządzeń zapisanych z jedną, wspólną mocą zadeklarowaną (dawne pole bez podziału dzień/noc).

4.3 Parametry chłodnicy

Parametr Jednostka Opis
Typ współczynnika - „seer" lub „eer"
SEER - Sezonowy współczynnik efektywności
EER - Współczynnik przy temp. nominalnej
Temp. nominalna EER °C Temperatura zewnętrzna dla bazowego EER
Zmiana EER na stopień %/°C Korekta EER przy odchyleniu od nominalnej
Wartość 0 jest nastawą honorowaną (od 2026-08-04): Zmiana EER na stopień = 0 %/°C oznacza EER stały, niezależny od temperatury zewnętrznej (krzywa płaska — użyteczne, gdy w audycie przyjmuje się deklarowany EER jako wartość uśrednioną). Analogicznie dodatek temperatury skraplacza (pinch, patrz rozdział o dynamicznej Tskraplania) = 0 K oznacza brak podwyższenia temperatury skraplania względem powietrza zasysanego.

Wcześniej obie te nastawy były przy zapisie zera zastępowane wartościami domyślnymi (odpowiednio 1,5 %/°C i 5 K), przez co wynik nie odpowiadał wprowadzonym danym. Pozostałe pola bloku — EER, SEER i temperatura nominalna EER — traktują 0 jako pole niewypełnione i przyjmują wartości domyślne (EER = 0 oznaczałoby dzielenie przez zero, a 0 °C nie występuje jako punkt znamionowy w kartach doboru).

5. Algorytm Obliczeń

5.1 Obliczenia psychrometryczne

Centrala wykorzystuje funkcje psychrometryczne do obliczenia stanów powietrza:

Ciśnienie nasycenia:
Ps = 288.68 × (1.098 + T/100)8.02 [Pa]

Zawartość wilgoci:
x = 0.622 × (φ/100 × Ps) / (101300 - φ/100 × Ps) × 1000 [g/kg]

Entalpia:
h = T × (1.01 + 0.00189 × x) + 2.5 × x [kJ/kg]

Temperatura punktu rosy:
Tr = (φ/100)0.125 × (112 + 0.9×T) + 0.1×T - 112 [°C]

5.2 Moc wentylatorów

Tryb obliczany:
Pwent = (V × Δp) / (3600 × 1000 × η) [kW]

gdzie:
V - wydatek objętościowy [m³/h]
Δp - ciśnienie całkowite [Pa]
η - sprawność całkowita wentylatora [-]

5.3 Odzysk ciepła

System obsługuje dwa typy wymienników odzysku ciepła:

5.3.1 Wymiennik płytowy/krzyżowy (sensowny)

Przenosi tylko ciepło jawne (temperatura), bez wymiany wilgoci:

Tpo_odzysku = Tzewn + ηT × (Twywiew - Tzewn) [°C]
xpo_odzysku = xzewn [g/kg] (brak wymiany wilgoci)

gdzie ηT - sprawność temperaturowa wymiennika

5.3.2 Wymiennik entalpijny (obrotowy)

Przenosi ciepło jawne i utajone (temperatura + wilgoć):

Tpo_odzysku = Tzewn + ηT × (Twywiew - Tzewn) [°C]
xpo_odzysku = xzewn + ηx × (xwywiew - xzewn) [g/kg]

gdzie:
ηT - sprawność temperaturowa (sensowna)
ηx - sprawność wilgotnościowa (latentna)
Zakres sprawności odzysku: ηT musi mieścić się w przedziale 0–100 %. Wartość powyżej 100 % (fizycznie: nawiew cieplejszy od wywiewu) jest odrzucana komunikatem błędu (od 2026-10-14) — wcześniej silnik liczył z nią dalej. Sprawność 0 oznacza brak odzysku (tak liczy się także tryb pracy „nawiewna", bez wywiewu).
Zaleta wymiennika entalpijnego: W okresie zimowym odzyskuje wilgoć z powietrza wywiewanego, zmniejszając potrzebę nawilżania. W okresie letnim może zmniejszyć obciążenie chłodnicy.

5.4 Moc nagrzewnic

Qnagrzewnica = ρ × V × cp × (Tnawiew - Tza_podmieszaniem - ΔTwentylator) / 3600 [kW]

gdzie:
ρ = 1.2 kg/m³ (gęstość powietrza)
cp = 1.005 kJ/(kg·K) (ciepło właściwe powietrza)
ΔTwentylator = przyrost temperatury od wentylatora [°C] (domyślnie 1°C)
Ciepło właściwe powietrza — jedna wartość w całej aplikacji (od 2026-07-25): cp = 1.005 kJ/(kg·K) obowiązuje dla ciepła jawnego we wszystkich modułach liczących ogrzewanie i chłodzenie powietrza (centrala, nagrzewnica, chłodnica, rekuperator); odpowiada to stałej złożonej ρ·cp/3600 ≈ 0,34 stosowanej w polskiej praktyce (WT). Wcześniej centrala liczyła z uproszczoną wartością 1,0 kJ/(kg·K) (konwencja Eurovent 6/8), przez co ta sama wielkość fizyczna miała w aplikacji dwie wartości różniące się o 0,5%.

Nie należy tego mylić ze współczynnikami występującymi we wzorach na entalpię powietrza wilgotnego (1,01 w h = T·(1,01 + 0,00189·x) + 2,5·x oraz 1,006 w formule ASHRAE używanej przy przetwarzaniu danych pogodowych). Są to człony należące do własnych wzorów i celowo pozostają bez zmian.
Przyrost temperatury od wentylatora: Silnik wentylatora nawiewnego oddaje ciepło do strumienia powietrza. Parametr ΔTwentylator (0.5-2.0°C) uwzględnia tę wartość, zmniejszając wymagane zapotrzebowanie na moc nagrzewnicy pierwotnej oraz (od 2026-10-14 tą samą wartością, wcześniej stałym 1 °C) nagrzewnicy wtórnej po odwilżaniu.

Konwencja jednostronna: ciepło wentylatora jest uwzględniane wyłącznie po stronie grzania. Chłodnica porównuje stan powietrza za podmieszaniem bezpośrednio z nawiewem, bez doliczania ΔTwentylator do obciążenia chłodniczego — jest to świadome uproszczenie modelu (zapotrzebowanie na chłód jest o ρ·V·cp·ΔTwentylator/3600 niedoszacowane w godzinach chłodzenia). Zmiana ΔTwentylator nie wpływa więc na wynik chłodnicy.
Nagrzewnica „brak": wybór „brak" dla nagrzewnicy pierwotnej lub wtórnej nie zeruje obliczonego zapotrzebowania — silnik liczy je nadal i pokazuje w rozbiciu składników (kolumny mocy i kosztu nagrzewnicy w tabelach miesięcznych), natomiast nie wlicza go do sum energii cieplnej ani elektrycznej urządzenia. Wynik sum odpowiada więc centrali, która w tych godzinach dostarcza powietrze poniżej nastawy, a wartość w rozbiciu informuje, ile ciepła brakuje do nastawy.

Pisownia wartości wyboru (od 2026-11-01): typ nagrzewnicy, typ wymiennika, tryb pracy, tryb obliczeń wentylatorów, źródło chłodu i ciepła, nawilżanie/odwilżanie oraz typ nawilżacza są rozpoznawane niezależnie od wielkości liter i spacji („elektryczna" = „Elektryczna"). Pusty typ nagrzewnicy oznacza „brak". Wartość spoza listy Wodna / Elektryczna / brak jest błędem wejścia — obliczenie nie jest wykonywane (wcześniej taka wartość była po cichu traktowana jak „brak" w sumach energii, a koszt nagrzewnicy był mimo to księgowany).
Nagrzewnica wtórna (dogrzew po odwilżaniu):
Qwtórna = ρ × V × cp × (Tnawiew − Trosy,nawiew − ΔTwentylator) / 3600 [kW]

tylko w godzinach, w których odwilżanie jest aktywne i zawartość wilgoci za podmieszaniem przekracza zadaną (powietrze schłodzone do punktu rosy nawiewu wymaga dogrzania); w pozostałych godzinach 0.
Sprawność nagrzewnicy wodnej (ηnagrz, domyślnie 0.95): Qnagrzewnica to moc oddana powietrzu. Energia cieplna pobierana ze źródła (suma cieplna nagrzewnic wodnych) uwzględnia sprawność przekazania ciepła: Ecieplna = Qnagrzewnica / ηnagrz — spójnie z samodzielnym modułem nagrzewnicy. Nagrzewnice elektryczne liczone są w energii elektrycznej (η≈1.0, bez podziału). Wartość ηnagrz spoza przedziału (0; 1] (w tym 0) jest zastępowana przez 1.0 (brak strat).

5.4a Centrala BEZ automatyki — uproszczenie grzania

Powyższy wzór (Q = ρ·V·cp·ΔT, śledzący godzinowo temperaturę zewnętrzną) obowiązuje, gdy automatyka jest zainstalowana. Dla central bez automatyki stosujemy świadome uproszczenie: nagrzewnica pierwotna pracuje ze stałą mocą sezonową równą mocy nominalnej przemnożonej przez pozycję (otwarcie) nagrzewnicy:

Qnom = ρ · cp · Vmax · (Tnawiew − Tproj,zima) / 3600   (Tproj,zima = −20°C)
Qgrzania(h) = Qnom × pozycjasezon / 100   — tylko w godzinach pracy centrali
sezon: miesiące 5–9 = lato (pozycjalato), 10–4 = zima (pozycjazima)

To uproszczenie (stały sezonowy ułamek mocy nominalnej zamiast godzinowego śledzenia ΔT) jest celowe dla central, które nie regulują mocy w funkcji temperatury — moc zależy wyłącznie od ręcznie ustawionej pozycji nagrzewnicy i harmonogramu pracy, nie od bieżącej pogody. Chłodzenie analogicznie korzysta z pozycji chłodnicy.

5.4b Pogodowa krzywa temperatury nawiewu (opcja, od 2026-08-11)

Domyślnie Tnawiew we wzorze powyżej jest stałą nastawą (w regulacjach 8 i 9 — sezonową, osobną dla lata i zimy oraz dnia i nocy). Realne centrale prowadzą tę temperaturę krzywą pogodową: im niższa temperatura zewnętrzna, tym wyższa temperatura nawiewu. Opcja „Pogodowa krzywa temperatury nawiewu" (zakładka „Automatyka") pozwala odwzorować tę politykę regulacji.

Tnawiew(h) = f(Tzewn(h))   — funkcja zadana do czterech punktów (Tzewn, Tnawiew)

Interpolacja liniowa: wartość pośrednia między sąsiednimi punktami; poza zakresem punktów obowiązuje wartość skrajna (bez ekstrapolacji).
Interpolacja schodkowa: obowiązuje wartość pierwszego progu ≥ Tzewn; powyżej ostatniego progu — wartość ostatniego.
Zakres działania krzywej:
Dlaczego to ma znaczenie ilościowe: gdy centrala prowadzi krzywą, a w modelu wpisano jeden jej koniec jako stałą nastawę, roczne zapotrzebowanie na ciepło rozjeżdża się w obie strony. Na dwóch niezależnych audytach referencyjnych zmierzono +75 % (nastawa wzięta z zimnego końca krzywej) oraz −27 % (nastawa z ciepłego końca). Wybór kształtu też nie jest kosmetyczny: te same cztery punkty policzone liniowo zamiast schodkowo dały około 24 % różnicy rocznego ciepła.

5.5 Moc chłodnicy z EER zmiennym

Dla typu EER (model znormalizowany-liniowy, od 2026-06-27):
ΔT = (Tzewn,eff − Tnominalna) + (przyrostskraplania − pinch)
EERaktualny = EERbazowy × (1 − ΔT × zmiana_EER_na_stopień / 100)

Pelektryczna = Qchłodzenie / EERaktualny

Chłodnica centrali liczy EER tym samym znormalizowanym-liniowym modelem co samodzielna chłodnica i klimatyzator (eer_base_normalized) — dawny selektor modelu (liniowy / wielomianowy / Carnot) został wycofany. Model jest znormalizowany: w punkcie ratingu (Tzewn = Tnominalna, przyrost skraplania = pinch) zwraca dokładnie EER katalogowy; pinch jest bazą ratingu i znosi się, więc karą instalacyjną jest tylko nadwyżka przyrostu temperatury skraplania (nasłonecznienie jednostki zewnętrznej, recyrkulacja, adiabata), a Tzewn,eff uwzględnia ochłodzenie wlotu przez adiabatę.

Dla typu SEER: Pelektryczna = Qchłodzenie / SEER ze stałym SEER w całym roku. SEER ≤ 0 jest odrzucany komunikatem błędu (od 2026-10-14; wcześniej silnik po cichu liczył z SEER = 4,0). Przy źródle chłodu „zbiorcze" energia elektryczna chłodzenia centrali wynosi 0 — patrz §5.5a.

5.5a Co dzieje się z chłodem gdy centrala jest podpięta pod agregat (Faza 6)

Centrala liczy zapotrzebowanie chłodu entalpiowo przez chłodnicę (Δh między powietrzem za podmieszaniem a nawiewem) — zawiera już komponent sensible + latent w jednej liczbie (skraplanie na chłodnicy).

Gdy ustawisz typ_zrodla_chlodu = „zbiorcze" i wybierzesz agregat:

5.6 Moc nawilżacza (technologia nawilżania)

Wydajność nawilżania liczona jest z różnicy zawartości wilgoci między powietrzem nawiewanym a powietrzem za podmieszaniem:

Wydajność = ρ × V / 1000 × (xnawiew − xza_podmieszaniem) [kg/h]

Moc elektryczna = Wydajność × SEC [kW]
gdzie SEC — jednostkowe zużycie energii [kWh/kg]:
• Parowy / Rezystancyjny: SEC = (4,186·90 + 2260) / 3600 ≈ 0,7324 kWh/kg (para — energia elektryczna, ~izotermicznie)
• Ultradźwiękowy: SEC ≈ 0,06 kWh/kg (piezo, ~12× mniej prądu)
Ultradźwiękowy = nawilżanie adiabatyczne. Ciepło potrzebne na odparowanie wody pobierane jest z powietrza (schłodzenie ~2,5°C na każdy g/kg), a nie z prądu. Aby utrzymać temperaturę nawiewu, nagrzewnica pierwotna dogrzewa powietrze o równoważnik ciepła utajonego:
Qdogrzew = Wydajność × 2454 / 3600 [kW] (dodawane do nagrzewnicy pierwotnej)
Efekt netto: przeniesienie obciążenia z energii elektrycznej (nawilżacz) na cieplną (nagrzewnica) — nie jest to „darmowa" oszczędność. Domyślny typ parowy zachowuje dotychczasowy wynik i jest zgodny z modelem urządzenia „Nawilżacz" (tryb standardowy).

5a. Tryb pracy, wywiew obliczony i szczelność kanałów

Tryb pracy centrali: „nawiewno-wywiewna" (domyślny — oba wentylatory i pełny bilans), „nawiewna" (bez wentylatora i strumienia wywiewnego; odzysk ciepła nie działa — brak strumienia wywiewnego) oraz „wywiewna" (tylko wentylator wywiewny; bez uzdatniania nawiewu).
Tryb wywiewu „obliczony": zamiast deklarowanych parametrów wywiewu stan powietrza wywiewanego wyznaczany jest z bilansu pomieszczenia — do powietrza nawiewanego dodawane są zadeklarowane zyski ciepła jawnego [kW] i wilgoci [kg/h] (osobno dzień/noc oraz lato/zima). Ten stan zasila odzysk i podmieszanie w kolejnej iteracji obliczeń.
Szczelność kanałów (opcja): strumień przecieków liczony jest wg EN 16798-3:2017 wzorem f = C × p0,65 [l/s·m²], gdzie C zależy od klasy szczelności ATC2-ATC6 (dawniej ACT; ATC2 najszczelniejsza), a p to ciśnienie robocze w kanale; powierzchnia kanałów szacowana z długości i prędkości przepływu. Porównywana jest klasa aktualna z docelową (klasy szczelniejsze niż docelowa są automatycznie zamieniane), a wynikowa redukcja przepływów roboczych — czyli efekt uszczelnienia instalacji (mniejsza energia wentylatorów i uzdatniania) — jest ograniczona do 15%. Przepływ referencyjny dla typu 8 uwzględnia gałąź sezonową zima/lato.

6. Przyrost Oporu Filtrów

System uwzględnia stopniowy wzrost oporu filtrów między przeglądami serwisowymi. Parametr tempo zapylenia [Pa/rok] (osobno dla nawiewu i wywiewu) mówi, o ile wzrósłby opór filtra po roku pracy bez przeglądu; każdy przegląd zeruje przyrost, więc częstsze przeglądy obniżają średni opór (szczyt przed przeglądem = tempo / częstotliwość). Ta sama definicja obowiązuje w wentylatorze i klimatyzacji precyzyjnej.

Dzienny przyrost oporu:
Δpdzienny = tempo_zapylenia / 365

Aktualny opór (dzień przeglądu = 0):
Δpfiltra = Δpdzienny × dni_od_przeglądu, gdzie dni_od_przeglądu = (d − 1) mod (365 / częstotliwość_przeglądów)

Ciśnienie całkowite:
Δpcałkowite = Δpbazowe + Δpfiltra
Strona nawiewu i wywiewu liczone niezależnie; 0 Pa jest nastawą (od 2026-08-04): przyrost oporu zadaje się osobno dla filtra nawiewnego i wywiewnego, a wartość 0 Pa oznacza rezygnację z modelowania zabrudzenia po danej stronie (np. brak filtra na wywiewie albo przyrost znany z pomiaru tylko po stronie nawiewu). Wcześniej 0 było zastępowane wartością domyślną 100 Pa — również wtedy, gdy druga strona miała wartość niezerową.

Częstotliwość przeglądów nie przyjmuje wartości 0 — wyznacza długość cyklu; przy braku wpisu przyjmowane są 4 przeglądy rocznie.

Zmiana definicji 2026-10-08: wcześniej parametr oznaczał przyrost osiągany przed każdym przeglądem (Δpdzienny = przyrost / (365 / częstotliwość)), przez co liczba przeglądów nie obniżała średniego oporu. Dla central z włączonym modelem i 100 Pa przy 4 przeglądach średni dodatkowy opór spadł z ~50 Pa do ~12,5 Pa.

7. Dane Klimatyczne

Obliczenia wykorzystują dane pogodowe dla wybranej lokalizacji (8760 godzin).

7.1 Typowy Rok Meteorologiczny (TMY)

TMY (Typical Meteorological Year) – dane klimatyczne składają się z 8760 godzin (365 dni × 24 godziny). Rok TMY nie uwzględnia lat przestępnych.

Konwencja dni tygodnia: Dla obliczeń harmonogramowych przyjmuje się, że 1 stycznia jest poniedziałkiem. Dzień tygodnia obliczany jest ze wzoru:
dzień_tygodnia = (dzień_roku - 1) % 7
gdzie 0 = Poniedziałek, 6 = Niedziela.

7.2 Wykorzystywane parametry

7.3 Założenia ciśnieniowe

Ciśnienie atmosferyczne: Obliczenia psychrometryczne zakładają ciśnienie atmosferyczne na poziomie morza (101 325 Pa). Dla lokalizacji na znacznych wysokościach n.p.m. mogą występować niewielkie odchylenia w obliczeniach zawartości wilgoci i entalpii.

8. Koszty Energii i Współczynniki Emisji

8.1 Energia elektryczna

Parametr Jednostka Wartość domyślna
Cena energii elektrycznej PLN/kWh wg ustawień projektu/aplikacji
Współczynnik CO₂ kgCO₂/kWh wg ustawień projektu/aplikacji

8.2 Energia cieplna

Parametr Jednostka Wartość domyślna
Cena energii cieplnej PLN/kWh wg ustawień projektu/aplikacji
Współczynnik CO₂ kgCO₂/kWh wg ustawień projektu/aplikacji

8.3 Koszt i emisja całkowita

Kosztcałkowity = Kosztcieplny + Kosztelektryczny
Emisjacałkowita = Emisjacieplna + Emisjaelektryczna
Część cieplna liczona od energii pobranej ze źródła. Koszt i emisja części cieplnej (nagrzewnice wodne) są wyceniane od Ecieplna = Qnagrzewnica / ηnagrz (§5.4) — czyli od energii pobranej ze źródła, a nie od mocy oddanej powietrzu. Dzięki temu koszt i emisja są spójne z energią (ta sama sprawność wymiennika uwzględniona w liczniku). Część elektryczna (wentylatory, chłodnica, nawilżacz oraz nagrzewnice elektryczne) wyceniana jest bezpośrednio od energii elektrycznej. Gdy grzanie jest przejęte przez podpięte źródło ciepła (centrala jako odbiornik podrzędny, typ_zrodla_ciepla='zbiorcze'), część cieplna jest rozliczana po stronie źródła i nie wchodzi do kosztu/emisji centrali.

9. Modernizacja Urządzeń

9.1 Parametry modernizacji

Pole Opis
Czy modernizacja Tak / Nie
Numer modernizacji V1, V2, ... V10
Grupa modernizacji Przypisanie do grupy
Koszt modernizacji PLN
Opis modernizacji Zakres prac

10. Ustawienia Projektu

10.1 Lokalizacja pogodowa

Każdy projekt może mieć przypisaną lokalizację pogodową (np. Warszawa, Kraków). Dane klimatyczne z wybranej stacji są używane we wszystkich obliczeniach.

10.2 Domyślne stawki energetyczne

Na poziomie projektu można zdefiniować domyślne ceny energii i współczynniki CO₂, które będą proponowane dla nowych urządzeń.

10.3 Grupy modernizacji

Grupy modernizacji służą do logicznego grupowania urządzeń wymienianych razem.

11. Wyniki Obliczeń

11.1 Rozkład energii

11.2 Podsumowanie

12. Załączniki i Eksport

Energy APP - Metodyka obliczeń energetycznych
Dokument wygenerowany automatycznie | © 2026

Adiabatyczne zraszanie + dynamiczna Tskraplania (2026-05-22)

Dynamiczna Tskraplania

Statyczny dodatek dodatek_temp_skraplacz (5 K) zastąpiony sumą trzech składników liczonych w każdej godzinie 8760-godzinnej pętli:

ΔT_kond(h) = pinch_skraplacz_k + ΔT_solar(h) + recyrk_uplift_k

ΔT_solar(h) = solar_uplift_max_k × min(1, GHI(h) / 800 W/m²)

Presety lokalizacji w formularzu pre-wypełniają solar/recyrk:

Presetsolar_uplift_maxrecyrk_uplift
Cień / zadaszone0 K0 K
Ściana N0 K0 K
Ściana S2 K0 K
Dach jasny1.5 K0 K
Dach ciemny3 K1 K
Patio / wnęka1 K4 K

Adiabatyczne zraszanie skraplacza

Pad adiabatyczny zrasza powietrze ssawne, obniżając Tdb w stronę Twb z sprawnością ε:

T_intake_eff = T_db − ε × (T_db − T_wb)

Następnie ta obniżona Tintake wchodzi do calculate_efficiency() zamiast surowej Tzewn → wzrost EER, redukcja zużycia sprężarki. Twb liczone aproksymacją Stulla (2011) z dokładnością ±0.3 K w zakresie projektowym; poza zakresem fallback do iteracji Newtona na entalpii.

Warunki załączania (jednoczesnie obie):

Bilans wody i pompy per godzina:

water_l(h) = adiabat_zuzycie_wody_l_kwh × Q_kompresora(h)
pump_w(h)  = adiabat_moc_pompy_w   (stała przy aktywnym pad)

Oba człony liczone są tylko w godzinach, w których centrala pracuje wg swojego typu regulacji (is_working). Zraszanie działa na skraplaczu obsługującym chłodnicę tej centrali — gdy centrala stoi, pad nie pracuje i woda nie jest pobierana.

Koszt wody = total_water_m³ × cena wody. Cena ustalana w kolejności: adiabat_cena_wody_pln_m3 (nadpisanie per-urządzenie) → cena wody projektu (project_cena_wody) → globalna z SystemSetting cena_wody_pln_m3 (domyślnie 12 zł/m³).

Prąd pompy natryskowej wchodzi do MOC_SUMARYCZNA_Elektryczna, a przez to do energii, kosztu i emisji centrali — na równi z wentylatorami, nawilżaczem i chłodzeniem. Koszt wody raportowany jest osobno (nie miesza się z kosztem energii).

Zmiana 2026-07-26. Wcześniej prąd pompy natryskowej pomijany był w koszcie i emisji (obie sumy liczą się ze składników, a pompy wśród nich nie było), w konfiguracji z dwiema nagrzewnicami elektrycznymi wypadał także z energii, a woda i prąd pompy naliczane były niezależnie od harmonogramu pracy centrali. Po poprawce wszystkie trzy człony działają zgodnie z opisem powyżej.

Oszczędność (info-only):

oszczednosc_kWh = Σ_h [ Q_kompresora(h) × (1/EER_dry(h) − 1/EER_wet(h)) − pump_w(h)/1000 ]

gdzie EERdry = EER przy surowej Tzewn, EERwet = EER przy Tintake_eff. Pojedyncza liczba w wynikach — porównanie A/B realizować jako osobną wersję projektu.

Oszczędność może być ujemna. Pompa zraszania jest liczona ryczałtem (adiabat_moc_pompy_w, domyślnie 50 W) w każdej godzinie z aktywnym padem i niezerowym chłodzeniem, więc przy małym obciążeniu przewyższa zysk sprężarki i oszczednosc_adiabat_kwh (wartość netto: sprężarka − pompa) spada poniżej zera — opcja wtedy zwiększa zużycie, a aplikacja pokazuje ostrzeżenie na ekranie wyników i w PDF (wyższa temperatura aktywacji ogranicza godziny pracy pompy).
Zmiana (2026-10-13): w trybie SEER zraszanie skraplacza jest ignorowane. Zraszanie obniża temperaturę powietrza na skraplaczu, czyli zmienia wyłącznie bazę EER(Tkond). Wskaźnik sezonowy SEER jest stały (PN-EN 14825), więc przy typ_wspolczynnika_chlodnicy = seer obliczenia pomijają zraszanie: zużycie wody, energia pompy zraszania i oszczędność wynoszą 0, a formularz chowa zakładki lokalizacji jednostki zewnętrznej i zraszania. Do 2026-10-13 woda i pompa były księgowane przy zerowej korzyści (zmierzone na przykładzie z metodyki: 5,804 m³ wody i 17,05 kWh pompy przy zerowej oszczędności). Zraszanie działa w trybie EER bez zmian.

Sytuacja gdy urządzenie korzysta z agregatu zbiorczego

W trybie typ_zrodla_chlodu='zbiorcze' sprężarka żyje na agregacie nadrzędnym → adiabat nie fire na tym urządzeniu (water/pump = 0). Adiabat siedzi na AgregatData rodzica. Klimakonwektor w tym trybie zawsze (DX dla klimakonwektora wyłączone).

Drycooler + adiabat — koegzystencja

Oba systemy mogą być aktywne równocześnie. Działają w rozłącznych zakresach temperatury:

Drycooler najpierw odejmuje Q_FC od demand'u; reszta idzie do sprężarki z EER liczonym na Tintake_eff po adiabatucie. Zero double-counting.

Pełny plan: plany/2026-05-21-adiabat-i-skraplanie-dynamiczne.md

EnergyApp · Metodyka obliczeń · Wersja 2.3 | Listopad 2026
Zastrzeżenie. Niniejszy dokument opisuje ogólną metodykę obliczeniową stosowaną w aplikacji Energy APP. Każdy budynek, instalacja i urządzenie mają charakter indywidualny — przedstawiony model oraz przyjęte założenia upraszczające mogą nie odpowiadać każdemu rzeczywistemu przypadkowi. Obowiązek sprawdzenia, czy metodyka jest adekwatna do analizowanej instalacji oraz czy prawidłowo odwzorowano rzeczywisty tryb pracy i współdziałanie urządzeń, a także weryfikacji przyjętych założeń i uzyskanych wyników, spoczywa na osobie sporządzającej obliczenia (audytorze). Odpowiedzialność za poprawność wyników oraz wniosków wyciągniętych z opracowania (audytu) spoczywa na wykonawcy audytu. Obliczenia wykonane w aplikacji mają charakter wspomagający i nie stanowią audytu energetycznego (w rozumieniu ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej ani ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów) ani świadectwa charakterystyki energetycznej budynku (ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków). Autorzy aplikacji dokładają starań o poprawność algorytmów, jednak nie gwarantują braku błędów ani uproszczeń i nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie wyników. Pełne warunki: Regulamin §6–§7.